"Stapeliads" A Book by John Pilbeam

Sukkulent dünyasındaki en ilginç ailelerden biri de bana göre Stapeliad’lar. Gövde yapıları ile ilk bakışta sıradan ve birbirlerine benzerliklerinden dolayı gözümüze basit gelse de, tüylüsü-tüysüzü, benekli-noktalı, renkli, ilginç dokulusu, dikenlisi ve daha başka bir çok yapıya sahip muhteşem çiçekleri ile bence bu dünyaya ait gibi durmuyorlar. Bir süre önce bu ailenin farkına vardım ve kendimi onların alışa-gelmemiş dünyasında buluverdim.

Aslında kaktüs ve sukulentlerin evrimsel süreçteki gövde yapıları incelendiğinde kendilerine akıl bahşedilmiş varlıklar olduklarını anlayabileceğimiz gibi hepsi bir mühendislik harikası muhteşem çiçek yapılarına baktığımızda Stapeliad’ların birbirlerinden ne kadar farklı yapıda olduğunu da fark ederiz. Yakından bakıldığında mühendislik harikası çiçeklere sahip bu bitkiden bir anda nefret etmeniz de mümkün! Tabi eğer burnunuz muhteşem kelimesi ile nitelendirilmiş yapıdaki bir çiçeğin iğrenç kokusunu kaldırabilecekse o ayrı! Bakın Shakespear bu Stapeliad’lar için ne demiş :

"A Stapeliad by any other name would smell as bad!" Şöyle çevirebilir miyiz acaba. Nam-ı diğer bu kadar kötü kokan anca bir Stapeliad olur!!

Bir süre önce Google’da Stapeliad’larla ilgili bir kitap bulmayı ümit ederek ararken John Pilbeam tarafından derlenmiş Stpeliads kitabını buldum. Kitap İngiltere kaynaklı. Sipariş verdim ve getirttim. İyi de etmişim. Kitabı hala okumaya devam ediyorum. 57 tür Stapeliad’a ait 686 fotoğraf ve bir o kadar da kapsamlı yazılmış bu kitabı çok beğendim ve bloğumda da bahsedip tavsiye etmek istedim.

Öncelikle ilk tavsiyem güvenilir bir sukkulent veya kaktüs kitabı edinmek isterseniz bu konuda duayen bir dostumun da tavsiyesi ile http://www.keithscactusbooks.co.uk/adresi. Araştırın inceleyin bakın. Fazla söze gerek yok. Stapeliads kitabını da buradan getirttim.

Gelelim kitabımıza. Kitaptaki fotolar, Stapeliad’ların özellikle çiçeklendiklerinde tüm güzelliklerini gözler önüne serip yetiştirici ve kolleksiyonerleri etkileyecek nitelikte. İyi bir iş üretmenin yolu heveslilere ve bu bitkiyi yetiştiricilere en iyi biçimde sunmak, bu türün çiçeklendiklerindeki güzelliklerini sergilemek ve farklı görüşler hakkında bazı ipuçları vermek.

Yazar John Pilbeam şöyle demiş: En iyi bitki koleksiyonu kitaplardaki bitkileri toplamakla başlar!

Kitap dokuz bölümden oluşuyor.Derleme çalışmalarından bahsedildiği Önsöz, hazırlanma sürecinde fotoğraf, bilgi ve destekleriyl katkıda bulunan kişi ve kurumların anlatıldığı Teşekkür ve Tanıtım, use and abuse, Yetiştirme ve Üretim, Türlerin ait olduğu bölgeler, Cins ve Türler, Cins ve Türler hakkındaki yorumlar, Tür İsimlerinin Anlamları Sözlüğü, Tür Kataloğu.

Latince ve eski Yunanca tür isimlerinin anlamlarının açıklandığı bölümden özellikle keyif aldım.

Şöyle açıklayayım: -ensis, -icus, -um uzantılarıyla biten bir kelime o bitkinin nereden geldiğini tarif ediyor.

Örneğin :   Orbea abayensis, Etyopya’da Abay Gorge bölgesinde yetişen Orbea, Rhytidocaulon baricum, Somali’deki Gobolka Bari bölgesinde yetişen Rhytidocaulon anlamını taşıyor.

Bazı kelimeler ise bitkiyi tarif ediyor. Mesela Huernia hysterix sakallı anlamına geliyor. Bknz. Huernia Hysterix fotosu

Kaynak 1: http://www.asclepidarium.de/

Kaynak 2: Stapeliads book by John Pilbeam

Asclepiad Tohumları

Bir süredir üzerinde tohum keseciklerinin açılmasını bekleyen Huernia boleana.

Nihayet tohum kesecikleri açıldı ve tohumlar belirgin, gözle görülür biçimde ortaya çıktılar.



Kese içindeki tüm tohumları çıkartıp bir kağıdın üstüne aldım. Fotoladıktan sonra bir mektup zarfına alıp, çimlendirene kadar serin ve gölge bir yerde saklayacağım.

Bu tohumların uzun süre saklanabildiğini öğrenmiştim. Uzun süre saklamak mümkün ancak tohumları ekmeden önce soğuk bir ortamda soğuklandırmaya tabi tutmak gerekiyor. Tohumları ancak baharda havalar ısınmaya başladığında ekebiliyoruz. Kışın ekilen tohumlardan her zaman bir sonuç beklememek gerekiyormuş. Havada yeterli nem oranını yakalamak için ilk bahar yağmurları düşmeye başladığında diye okumuştum bir kaynakta. Tohumları ekme zamanı geldiğinde ve Asclepiad'larda tohum ekme konusuna daha detaylı değinmek üzere şimdilik bu konuyu bir başka başlığa saklıyorum.

Stapelia hirsuta var.tsomensis ise muhteşem görünüşlü ama bir o kadar leş kokulu çiçeğini açtı.

Bitkiye bahçe, balkon gibi dış ortamlarda bakıyorsanız çoğalmak için çiçeğin kokusu nedeniyle kara sinekleri kendine çektiğini görürüz. Sinekler çiçeğe larvalarını bırakır. Larvalar yetişkin sinek olana kadar çiçekte kalır. Gövdesine yapışan pek çok tozlaşmış tohumla birlikte yetişkin olan sinek bir süre sonra uçar gider ve tohumları uzaklara taşır. Asclepiad'lar doğal döngüsünde bu şekilde çoğalırlar.
Ancak, ben tohum toplamak istediğimden bu işi sineklere bırakmak istemedim ve çiçek kuruyana kadar saksıyı evin içinde bıraktım. Tabi o dayanılmaz koku bir süre sonra sabrımı zorladı ve saksıyı tekrar balkona çıkarmak zorunda kaldım!! Bu süre zarfında yani, kokukunun en yoğun olduğu süreyi oda içinde geçirdiğinden sonrasında dışarda herhangi bir sinekle ve larva ile karşılaşmadım.

Tohum almak için çiçeği inceliyorum

Bu beyaz küçük şeyler tohum olabilir mi acaba?

Çiçeğin en ortasında bir dizi sıralanmış bu maddenin tohum olduğundan şüpheliyim! Daha önce bu bitkinin tohumuna bir kaynakta da rastlamadım. Beklentim aynı Huernia boleana gibi tohum kapsülünün içinden çıkacak tohumlardı. Eğer şimdiye kadar bu konuda bir deneyiminiz oldu ise bloğuma yorumlarınızı iletebilirsiniz.